TỰ DO Ư !!!!!!

Gần như trong bất cứ mối quan hệ nào, người này cũng đều bắt người kia phải làm theo chương trình hoặc ý thích của mình.

• Bố mẹ cũng bắt con cái theo ý thích của mình: ăn thức ăn theo ý của mình ( nhân danh sự quân bình bổ dưỡng ), định hướng học tập theo ý của gia đình.

Chỉ có những đưa trẻ có bản lĩnh lắm mới thoát ra khỏi cái ách này.

• Khi kết hôn thì chồng ( hoặc vợ ) cũng bắt người yêu cầu theo ý của mình.

• Anh thích ăn thế này, em nấu cho anh ăn nha…Anh thích nhà cửa lúc nào cũng sạch sẽ, ngăn nắp,… em làm cho anh nha !!!
• Thế là vợ (hoặc chồng) phải hy sinh cái thích của mình mà chìu theo người đó. Một thời gian dài quên mất mình muốn gì, mình có ước mơ nào lúc trẻ
• Một người có cá tình sẽ phải là người đơn thân hoặc lúc nào cũng sống trong trạng thái stress.

Người Đông Phương dạy chữ “ Nhẫn ” làm đầu. Phải Nhẫn mới thành công, khôn ngoan, … phải sống vì người khác…

Thế là quên mất chính mình.

• Chơi với bạn cũng thế, nếu bạn mạnh mẽ hơn thì bị cuốn theo nó, theo những trò chơi, những quan điểm của nó…nều không nó tẩy chay mình.
• Đi học cũng thế, cũng phải học trong một chương trình giáo dục của những người “ từ trên trời ” phán xuống. Học từ mẫu giáo đến Tiến Sĩ. Muốn làm tiến sĩ thành công phải theo trường phái của ông thấy hướng dẫn

Trời ơi, tự do, ta có được tự do không ?

Có bố mẹ nào nghĩ là tuy mình sinh con ra nhưng nó có cuộc đời riêng và ước mơ riêng
Có một người bạn nào nghĩ tình bạn là nâng đở, là giúp bạn mình đạt ước mơ của bạn ấy.
Có một người chồng ( hay vợ ) nào nghĩ rằng tình yêu là nâng tầm là nương tựa để chồng ( hay vợ ) đạt được những hoài bảo của mình
Có một nền giáo dục nào giúp cho học sinh tự sáng tạo những gì nó thích
Có một xã hội nào giúp con người sống hạnh phúc của chính họ hay không ?

Viết về thầy Giàu

Tôi biết thầy vào khoảng năm 1982, tại một am nhỏ ở Gia Định.

Thầy và cô lúc đó vẫn còn khỏe và chưa nhận viết đề tài về Địa chí thành phố Hồ Chí Minh, nên… hình như còn nghèo. Thầy tham gia vào tổ hợp nuôi trồng dược thảo với số tiền 10.000 đồng với hai tên cổ đông là Cô và Thầy ( mỗi người 5 cổ phần )

Tổ hợp trồng cây tinh dầu lúc đó cũng làm ăn được, đây là một cách làm ăn mới ( kết hợp trồng cây tinh dầu công nghiệp và chế biến ) trong cái thời bao cấp , nhiều người đang tìm cách … tự cứu mình về kinh tế.

Tôi vẫn thường tặng Cô tinh dầu sả để cô cho vào tủ quần áo không bị dán và vệ sinh thơm nhà.

Với cương vị cố vấn tổ hợp, có lần chúng tôi đến hỏi thầy về việc một lâm trường bên cạnh đề nghị liên kết với nông trại của chúng tôi, thầy Giàu đã nói dứt khoát : Đừng nên làm ăn với thằng lớn hơn mình nó sẽ nuốt mình đấy, hãy …ngoại giao thôi.

Có lần tôi gặp thầy ở Thư viện Viện Khoa Học Xã Hội tpHCM, Thầy bảo: “ này, đọc nhiều thì tốt nhưng phải biết biến cái hiểu biết của mình thành thực tế nhé …Châu văn Vương 7 năm bị giam ở Dũ Lý đã viết được 64 quẻ của Kinh Dịch đấy ”. Nhớ lúc đó cả hai cùng cười.

Khi học cao học tại Viện , tôi được GS Mạc Đường đề cử thầy Giàu là người hướng dẫn luận văn với đề tài : “ Ảnh hưởng phong trào bất bạo động của Gandhi trong cuộc cách mạng Ấn Độ vào đầu thế kỷ XX”. Thầy bảo tôi đến nhà thầy vào lúc 6 giờ 30 sáng. Tôi đến đúng giờ. Thầy bảo Cô gói cho tôi một phần bánh mì ăn sáng , và để đó. Thầy đề nghị tôi ngồi yên lắng nghe ( có nghĩa là không được hỏi gì ) , trong 1 tiếng. Thầy bắt đầu nói về việc thầy được bác Hồ cử đến Ấn Độ để gặp Mahatma Gandhi để tìm hiểu về cách thực hiện phong trào bất bạo động. Thầy tả Gandhi với niềm tôn kính…Khi được phép hỏi, tôi hỏi thầy một câu : Thế tại sao VN không áp dụng phương pháp bất bạo động để bớt đổ máu …? Thầy bảo : Không thể được !!! và cả hai cũng đều cười.

Tôi vẫn thường hỏi những người quen của tôi về các tác phẩm của họ : Sách của Anh hay Chị đo được đến đâu rồi ? Đấy là khi tôi nhớ đến thầy Giàu : thầy nói với tôi : Đừng hỏi tên sách vì các đầu sách của thầy phải đo bằng thước…

Vâng, đó là những đóng góp của thầy vào nền văn hóa VN.

Tôi không thích ăn theo ánh hào quang của những nhân vật nỗi tiếng, nhưng , một vài hàng để tưởng nhớ đến Người.

16-12-2010

Viết về “ CÁNH ĐỒNG BẤT TẬN ”

Nước mắt rớt ngay khi phim vừa chiếu. Thấy con người ác quá, con người tội nghiệp quá, đáng thương quá,…

Những thân phận đáng thương, tội nghiệp, hận thù… dồn dập xuất hiện ngay từ đầu phim

Họ hiện diện tự nhiên, tự nhiên như cuộc sống… và lênh đênh, lênh đênh trong cuộc sống, như chiếc ghe bầu thương hồ trôi lềnh bềnh trong những dòng kênh của vùng sông nước miền Nam.

Nhận xét thứ nhất :

Phim đúng là phim của Hollywood, đầy cảnh nóng, cảnh nóng ngay nhân vật Sương gần như trần truồng bị đánh ghen.

Phụ nữ VN ác như thế ư !

Phụ nữ VN đáng thương như thế ư !

Cảnh nóng thứ hai lúc Sương tắm trong đầm sen, và còn nhiều cảnh nóng nữa mà nhân vật Sương phải nhận.

Những cảnh nóng như thế …” chưa ”, vâng, chưa thích hợp với khán giả VN, già cũng như trẻ… đi xem phim cũng nhiều, nhưng hình như không hào hứng lắm những cảnh nóng đó.

Nhận xét thứ hai :

Cho một đứa trẻ cứu vớt sự đáng thương đó. Phim muốn nói gì : quên mất người lớn đi, VN đang trông chờ ở tuổi trẻ.

Câu nói cuối phim cũng thế : Trẻ con sẽ tha thứ cho cái xấu của người lớn. Người lớn đầy hận thù – trẻ con đầy lòng trắc ẫn tự nhiên…Khát khao yêu, khát khao sống …

Nhận xét thứ ba :

Thân phận người phụ nữ. Với tôi phụ nữ VN sẽ tự định đoạt số phận của mình. Nhưng, trong phim nhân vật nữ chịu đựng quá. Nương không thể bỏ nhà đi như Điền, không muốn tía mình nghĩ mình giống mẹ … bỏ 2 bố con bơ vơ.

Nhận xét thứ tư:

Con gái nhờ đức cha. Qui luật đó có đúng không ! Văn hóa Việt Nam nói thế.

Nhận xét thứ năm :

Về người đàn ông bị vợ bỏ, họ căm hận như thế…Họ trả thù con cái họ. Vì, cuộc đời họ như thế. Nhưng, khi người phụ nữ bị chồng bỏ thì phản ứng như thế nào ?

Mà, trong xã hội VN, phụ nữ bị đàn ông bỏ thì tràn lan..

Khi lên lớp dạy nói : Văn hóa nông nghiệp, VN tôn trọng người phụ nữ, nhưng thật sự, vai trò người phụ nữ trong gia đình và xã hội gần như được xem là quan trọng không ?

Không, từ già đến trẻ, từ tầng lớp thượng lưu đến dân dã… đàn ông không tôn trọng phụ nữ.

Hãy nhìn những ông xe ôm, ngoắt những bà đi bộ, một cách thô lỗ, thì biết là họ …” tôn trọng ” phụ nữ như thế nào ?

Kết luận :

Phim buồn quá, rớt nước mắt từ đầu đến cuối phim. XX nói nó không thích coi phim buồn. Phim VN nào cũng thế! Ngán quá ! khổ chi mà khổ kịch liệt thế !

ĐẾN TRƯỜNG MINT CỦA PHAN TÔN TỊNH HẢI

Đáng lẽ phải nghiên cứu trước về trường này rồi mới đến tham quan, nhưng,..chẳng cần tìm hiểu gì cả… mà cũng xồng xộc tới nên không hỏi được nhiều câu hỏi lớn !!

Nhận định đầu tiên :

• Đây là một trường dạy nghề nhỏ, lại nằm khuất trong hẻm nên chưa có nhiều người biết, dù rằng xây dựng đẹp.
• Vì chưa được nhiều người biết nên ít học viên ( vào buổi chiều thứ tư này ) chỉ có 3 học viên học tỉa hoa, mà cán bộ nhân viên gần gấp đôi.
• Cũng có ghế bàn cho chủ tịch HDQT và HT ( nhưng lúc đó không biết chủ tịch HDQT là chồng của HT )
• HT là một phụ nữ trẻ, có tâm huyết về việc phát triển “ ẩm thực VN” bằng cách đào tạo các đầu bếp Việt.
• Có các chương trình của các trường nước ngoài về “ đào tạo bếp ”.
• HT là người được sinh ra trong một gia đình có truyền thống về “ ẩm thực cung đình Huế ”…( đối với tôi đây là một nghệ nhân khéo tay, có sáng tạo trong nghệ thuật ẩm thực VN ). Nấu ăn ngon, sạch và đẹp.Đây là những tiêu chuẩn để đưa ẩm thực VN ra thế giới, để xóa tan định kiến của người nước ngoài về việc ăn uống ở VN là nhếch nhác, mất vệ sinh,…

Có những gợi ý :

• Làm thế nào nâng trường MINT thành trường cao đẳng ? vì chỉ có bằng cấp Cao đẳng mới có thể đưa SV học các khoa ẩm thực tại các nước, từ đó mới nghiên cứu đẩy ẩm thực VN được công nhận là văn hóa phi vật thể.
• Xây dựng được một chương trình khung, có mã ngành.Đẩy mạnh đưa VHVN ra thế giới bằng ẩm thực VN.

Đậu cử nhân luật, cử nhân du lịch,… học thạc sĩ ẩm thực tại Luxembourg, được đào tạo bài bản, lại là con nhà nòi về nấu ăn cung đình Huế… người này có thể tiến xa, nhất là có 1 ông chồng là GSTS âm nhạc được tôn vinh ở nước Mỹ, Pháp, Nhật,….sắp mở trường đại học âm nhạc Đào Tấn…Ông Nguyễn Thuyết Phong có tầm nhìn lớn, có hậu thuẫn mạnh như thế, và là cố vấn cho … cô vợ thì không ai bằng…

Nhiều lợi thế quá cho người phụ nữ này.

MỘT GÓC NHÌN VỀ CHUYÊN GIA ẨM THỰC NGUYỄN DOÃN

Phùng Quán viết : “ Có những phút rối lòng

Ta vịn câu thơ mà đứng dậy ”

Vâng, rối lòng khi không thể giải quyết những gút mắc về mặt tình cảm: nên bỏ đi, nên cắt đứt đi, hay nên… giữ lại. Giữ lại thì mệt mõi quá. Giữ lại thì … hy sinh quá, chịu đựng quá… Còn cắt đứt đi thì… đạo đức xã hội …

Chị Doãn chịu áp lực về “ đạo đức ”, về nếp nhà… Đã được giáo dục như thế rồi mà ( để được tiếng thơm là con nhà gia giáo …), cho nên phải chịu đựng…Gia giáo trong từng hành vi, ngôn ngữ, …giáo dục phải xuất hiện trước mặt ông chồng lúc nào cũng phải … xinh đẹp. Nếu không, thì không giữ được hạnh phúc của gia đình. Ở đây, hạnh phúc gia đình có nghĩa là Ông chồng không đi chơi ở ngoài linh tinh, có tình nhân, có vợ bé,… thay đổi tâm tính… hạnh phúc gia đình có nghĩa là phải chìu chuộng chồng,giống như một ông chủ…vâng, một ông chủ, nếu không ông chồng sẽ làm tan hoang gia đình.

Điều này có 2 mặt :

• Đánh giá ông chồng chỉ chuộng hình thức, là loại người thích thay đổi, sẳn sàng thay đổi
• Đánh giá ông chồng là người của minh, yêu thương nhất đời,… làm đẹp cho mình, tức là làm đẹp cho người mình yêu…

Nếu không chìu chuộng ông chồng thì sẽ xãy ra chuyện gì : Li dị

Cô Doãn có muốn li dị không ? KHÔNG !!!

Vì tai tiếng trong xã hội : bà ấy như thế nào mới bị chồng bỏ ?

( trời ơi ! nếu không chìu thằng đàn ông thì người phụ nữ sẽ bị tai tiếng trong xã hội …)

Sẽ không được mời dự đám hỏi, đám cưới các con cháu trong gia đình như một người thân với lý do nó không chồng, không giữ tam tòng tứ đức, đơn thân, sẽ gây xui xẻo cho cặp vợ chồng mới…

Cái xã hội này không chấp nhận việc … vi phạm đạo đức như thế. Li dị là một vi phạm đạo đức. Anh em bà con trong nhà có mời tiệc cưới thì cũng chỉ như là khách mời, không được đại diện cho 2 họ 2 bên…

Chị Doãn chọn phương án : nấu ăn để quên, không phải chỉ để phục vụ cho chồng con mà là để còn có niềm vui mà sống.

Phùng Quán thì “ vịn câu thơ mà đứng dậy “, chị Doãn thì “ nấu ăn cho vui ” … cũng thế thôi

Đấy là một trong những nguyên nhân để chúng ta có một chuyên gia ẩm thực Nguyễn Doãn Cẩm Vân.

Chợt nhớ Socrate ( một triết gia lừng lẫy của Hy Lạp ) nói một câu thấm thía : khi anh có một bà vợ hung dữ , anh sẽ trở thành một triết gia.

Có nên chăng khi nghĩ rằng : nếu chị có một người chồng độc đoán, chuyên quyền chị sẽ trở thành một chuyên gia ẩm thực.

Hôm nay mới thấy ....

Trời ! Hôm nay mới đọc trên báo CAND Online một bài .... đọc được

Nỗi buồn từ “sự kiện Ngô Bảo Châu”
17:19:02 22/08/2010
 
GS Ngô Bảo Châu đã chứng minh một Việt Nam có những trí tuệ có khả năng đạt tới đỉnh cao của thế giới. Nhưng...

Việc GS Ngô Bảo Châu giải quyết được Bổ đề Langlands đã xảy ra từ trước nhưng việc này chỉ trở thành làn sóng với truyền thông Việt Nam khi anh đạt được một cột mốc về danh vọng. Như thế, về cơ bản, công chúng đã bị cuốn hút bởi sự hào nhoáng của vinh quang thay vì chân giá trị của trí tuệ. Và thay vì chỉ ra sự vượt trội của GS Ngô Bảo Châu trên con đường khoa học, người ta tìm kiếm những chi tiết trong các sự kiện và đời sống cá nhân, những chi tiết mà người nào cũng có.

Sự tự hào tràn lan trên các mặt báo, trong những phát biểu mang tính cá nhân cũng như tập thể. Chúng ta có quyền đó không? Để giải quyết câu hỏi này, trước hết phải rõ ràng với chính mình con đường nào đã tạo nên sự ưu tú của Ngô Bảo Châu.

Ví như chúng ta có một mảnh đất quanh năm chỉ xây được những khối nhà 2,3 tầng. Khi mảnh đất đó vào tay người khác, họ xây lên những lâu đài tráng lệ. Liệu chúng ta có nên tự hào về lâu đài đó không? Đã có rất nhiều những tài năng toán học xuất hiện trên đất nước nhưng chỉ có một mình GS Ngô Bảo Châu đạt tới tầm cao của nhân loại. Những cái tên lừng lẫy một thời như Lê Bá Khánh Trình… giờ đã về đâu trong cuộc sống?

Một trong những đóng góp lớn nhất của GS Ngô Bảo Châu cho dân tộc là anh đã chứng minh một cách thuyết phục Việt Nam có những trí tuệ có khả năng đạt tới đỉnh cao của thế giới. Vậy những trí tuệ ấy ở đâu trên đất nước và trong những lĩnh vực khác? Nền văn học với quá nhiều chất liệu không có lấy một tác phẩm đáng kể. Nền giáo dục thì đã thử nghiệm hàng chục năm trên các thế hệ học sinh rốt cuộc vẫn chưa định dạng được con đường cho mình. Nền nông nghiệp thì lạc hậu tới mức không có vắc xin phòng chống nổi một đợt dịch bệnh tai xanh ở lợn để dịch cứ lan tràn từ địa phương này qua địa phương khác rồi trở thành đại dịch.

Với thế giới, GS Ngô Bảo Châu đã mang lại một tri thức mới mẻ. Tuy nhiên, với dân tộc, anh chỉ gợi lại những nỗi buồn xưa cũ. Chúng ta đã từng có những con người vĩ đại. Triết gia Trần Đức Thảo, một trong những triết gia vĩ đại của thế kỷ với “Phương pháp hiện tượng học của Husserl”, “Hiện tượng học và chủ nghĩa duy vật biện chứng”, “Nguồn gốc ngôn ngữ” và “Ý thức triết học đã đi đến đâu”. "… một con người siêu việt của Việt Nam đã đành, mà còn đáng cho nền văn hóa Pháp tự hào. Con người đó cũng có phần cấu thành của chung nhân loại" - (Lời giáo sư Nguyễn Đình Chú trong một bài viết của ông). Sách triết của Trần Đức Thảo đã xuất bản khắp châu Âu. Viện Hàn lâm Đức đã muốn mời ông sang để trao đổi về vấn đề con người, về Heghen…

Giáo sư vật lý thiên văn Nguyễn Quang Riệu, người được thế giới đánh giá là một trong những bộ óc ưu tú nhất của nhân loại trong lĩnh vực đã luôn hướng về quê hương. Ông đã từng xin tài trợ để xây dựng một cung thiên văn tại thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên theo lời ông, dự án đó đã không trở thành hiện thực do các thủ tục hành chính của thành phố Hà Nội…

Trên thế giới còn rất nhiều những nhà khoa học Việt Nam như thế. Dù họ không đạt tới đỉnh cao như GS Ngô Bảo Châu nhưng đều là những người có tài năng xuất chúng. Những con người mang dòng máu Việt Nam nhưng trí tuệ đã được vun đắp bởi các dân tộc khác trên thế giới và những trí tuệ đó cũng đang cống hiến cho những dân tộc khác trên thế giới. Đó là một nỗi đau chứ không thể là một niềm tự hào.

Khi GS Ngô Bảo Châu nổi lên như một hiện tượng, Viện Toán học đã công bố một mức đãi ngộ vượt khung nếu anh về làm việc. Đó là thu nhập khoảng 5 triệu một tháng. Đó không chỉ là cái nghèo về vật chất. Đó còn là cái nghèo trong khả năng đánh giá một tài năng trong bối cảnh thế giới phẳng. Không bàn về những đại học đang mời GS Ngô Bảo Châu, chỉ một doanh nghiệp trong nước cũng sẵn lòng tặng anh một biệt thự. Có thể trong đó có mục đích PR hay những mục đích khác nhưng nó cũng thể hiện việc doanh nghiệp có khả năng đánh giá rất đúng tầm vóc của một

con người. Ở mặt này, doanh nghiệp đang “giàu” hơn nhà nước rất nhiều.

Trong một lần nói chuyện, PGS.TS Đặng Thị Cẩm Hà, nguyên trưởng phòng Công nghệ sinh học môi trường Viện Công nghệ Sinh học nói một công trình khoa học thực hiện trong 2 năm thì đến gần 1 năm là lo chuyện giấy tờ hóa đơn sổ sách. Mà đó đâu phải là những việc của những nhà khoa học.

Trong nước không thiếu những người tài nhưng thực sự họ đang mơ ước có được một cơ chế làm việc khoa học cho những nhà khoa học. Từ cơ chế đó, họ mới có thể tạo ra những giống cây trồng, vật nuôi năng suất, mới có thể tạo vắc xin phòng dịch, tạo thuốc chữa bệnh… Những điều đó không quá phức tạp như việc chứng minh Bổ đề Langlands. Nó không tạo ra niềm hân hoan nào quá lớn nhưng lại mang lại sự ổn định và no ấm cho cuộc sống hàng triệu người nông dân trên đất nước.

Trở lại với nỗi buồn của GS Ngô Bảo Châu. Niềm vui bột phát rồi sẽ qua đi rất nhanh. Quan trọng nhất là trả lời cho câu hỏi điều gì quý giá nhất? Chúng ta đang gìn giữ và tạo điều kiện như thế nào cho những điều quý giá nhất ấy để vượt lên những hào nhoáng vinh quang tạo nên những giá trị đích thực cho cuộc sống từng con người?

 

Thanh Tùng

http://www.cand.com.vn/vi-VN/xahoi/2010/8/135767.cand

người chậm

Đọc Nhàn của Lý Lan

http://ghichep.multiply.com/journal/item/730

và  Chậm từng giọt chữ của Nguyễn Ngọc Tư 

( vì quên mất đường link nên chép ra đây vậy )

  Chợt nhớ sách " Người Chậm " của J.M.Coetzee ( nobel Văn học 2003)
Cảm thấy , hiện tại đang sống vội quá, vội vàng từng phút, nếu không thì ...lỡ việc.Mỗi tối phải kiểm lại đã đọc thoáng qua bao nhiêu tờ báo, lướt qua bao nhiêu trang web, làm được bao nhiêu việc, đã gặp những người nào, nấu bao nhiêu món ăn, viết được bao nhiêu trang nhật ký....Vội vã, vội vàng,... để ngày mai còn làm việc khác,...
Có hạnh phúc  không trước khi ngủ vươn vai : hôm nay mình chẳng làm gì cả ?

Chậm từng giọt chữ…

Nguyễn Ngọc Tư

Có lần ngồi nói chuyện văn chương với Già, ông nói bây giờ người ta đọc nhiều nhưng không đọc kỹ… Bạn thấy nhột ran, thấy trong hai chữ "người ta" đó có mình. Những lần Già nhắc tới cuốn sách nào đó bạn hớn hở kêu đọc rồi, nhưng nhắc một đoạn trong đó thì bạn không nhớ. Những lần bạn ngắc ngứ không gọi được tên một nhân vật.  Những lần bạn quên tên tác giả hoặc nhớ tác giả thì quên tên sách. Những lần bạn khen cuốn sách X đó hay những hay làm sao thì bạn không diễn tả được. Giống như lướt đi trên những mối tình hờ hững, đã từng yêu nhưng có lẽ thiếu đậm sâu, đến nỗi chả nhớ nốt ruồi cô ấy nằm ở đâu.

Già thì khác. Tám mươi sáu tuổi Già vẫn giữ cách đọc sách kỳ lạ. Mỗi chữ trong sách với Già là thưởng hớp trà, ngụm rượu. Nên còn gì sướng bằng trà rượu ngon. Già xướng một câu, chắc lưỡi hít hà một cái, gật gù khen quá đã. Có những đoạn văn bạn đã từng lướt qua trên trang sách giờ qua ngữ điệu duyên dáng của Già bạn thấy ngỡ ngàng, tươi mới bao nhiêu. Và bạn thấy lạ lùng bao nhiêu khi ngó Già đọc lại một câu văn tâm đắc, dù Già dùng hai chữ "thấy ghê", sau khi rướn cái cổ gầy gò nhăn nhúm nuốt nước bọt.

Già nói thấy ghê, nhưng không phải chê, mà nghe trong  đó sự ngưỡng mộ, nể nang, thán phục. Già hay thảng thốt "thấy ghê" sau mỗi câu văn hay ho mà Già đã đồng cảm đến mức thuộc nằm lòng. Mà Già thì thuộc nhiều câu dài lắm, kinh điển lắm, phức tạp lắm… đến Sông Đông êm đềm chữ như rừng vậy nhưng Già vẫn có thể tỉnh bơ đọc một đoạn nào đó, bằng trí nhớ mẫn tiệp, bằng tình yêu văn chương, bằng sự trân trọng sách, bằng cách đọc thật chậm, nâng niu từng câu chữ.

Chống chế rằng cái thời Già sống sách hiếm hoi, nên người ta quý sách, người yêu sách coi sách như miếng ăn, hơi thở. Nhưng cái thời cầm sách đọc mà sợ hết qua rồi, giờ sách đầy rẫy, đẹp, sang… không đọc nhanh thì tiếc. Và đọc sách như một công việc, không phải thú chơi. Trong bạn bè của bạn, có nhiều người đọc sách để điểm tin trên báo, đọc sách để khoe (rằng đã đọc), đọc sách để học viết, đọc để… kể lại. Nên ai cũng mau mau cho đến trang cuối cùng. Lâu lắm rồi bạn không còn  nhấm nháp từng trang sách, như bụi lục bình trôi nhẩn nha trên sông, lúc tấp bờ này khi dạt vào bụi nọ. Bạn cũng đam mê, cũng nghiến ngấu mà như là nghiến ngấu bánh mì kẹp thịt, tô phở… không phải ngồi nhẩn nha vừa thổi vừa gỡ lớp vỏ cháy khét của củ khoai lùi.

Bạn cảm thấy bệnh sống nhanh sống gấp dường như đã di căn đến thú nhàn nhã cuối cùng của mình, xộc vào thành lũy cuối cùng. Và chỉ khi gặp Già, ngồi giữa căn nhà lấp ló trong vườn dừa của Già nghe Già đọc một đoạn văn của Hemingway, Lỗ Tấn, Lev Tolstoi… thì mới cảm thấy thật rõ ràng. Chỗ Già gì cũng chậm, nước trà rót chậm, điếu thuốc cháy chậm, tiếng nước mương vườn chậm rãi chảy, và giọng Già nhẩn nha mà nghiêm cẩn, "Hằng năm, tôi đợi mùa thu tới, để buồn…" (*).

Văn chương va vào Già thì sống dẳng dai. Những vẻ đẹp của trang sách vẫn tồn tại ngay khi không còn tồn tại trên những tờ giấy úa. Ngó bộ chắc phải dạy sắp nhỏ lại, nên có bữa Già khẽ khàng lôi ra một tờ báo cũ in một truyện cũng cũ của Già, biểu bạn đọc. Mà không được đọc thầm đâu, phải thành tiếng thành câu. Chữ nào bạn đọc sai Già nhắc chừng chừng trong lúc khói thuốc bảng lảng vờn trên mặt. Bạn quen đọc thầm, giờ giọng cứ vấp dúi dụi trên trang báo dày những chữ, đến truyện ngắn thứ hai đã cảm thấy mệt đứt hơi, muốn nhanh cũng không nhanh được.

Kết quả của buổi chiều làm bài tập đọc đó là bạn nhớ dẳng dai một câu trong cái truyện ngắn xa xưa của Già, "Viết thơ cho nhau và tìm thăm nhau là việc làm của những kẻ yêu nhau quá ít còn đang sợ hãi chuyện quên nhau. Tình yêu của tôi không hời hợt thế"

Vậy nên, thưa Già, nếu lâu lắm thưa vắng tin nhau, cũng không có nghĩa bạn nhỏ này đã quên Già rồi…

(*) Ernest Hemingway