SAY PHỞ

Bài đăng báo Thanh Niên 22/06/2014

Mái tóc bạc trắng, người đàn ông 85 tuổi bảo: Tôi ăn phở đã gần 80 năm. Không bao giờ chán. Nước phở ngon khiến tôi múc muỗng đầu tiên húp từng chút đến khi bưng cả bát phở mà thưởng thức đến giọt cuối cùng.

Ông kể, lúc nhỏ ở quê chỉ ngong ngóng được về Hà Nội ăn phở, giống như hơn 60 năm nay lúc nào cũng chờ nghỉ hè, nghỉ lễ để được tìm về một quán phở ưa thích rất xa nhà chỉ bởi nơi đó bán phở ngon. Nhớ tô phở ăn hồi nhỏ, chỉ có nước và bánh nhưng thật tuyệt. Một vài lần húp hết nước và xin người bán cho thêm, ông già người Hoa bán phở rong thích thú nhìn tôi khi khách hàng nhí của ông húp cạn nước phở. Tuyệt ngon. Ăn phở là một nghệ thuật. Khúc dạo đầu của nó là húp vài muỗng nước dùng (nước lèo) trước. Khi nước phở tạo cảm giác mê phở, mình mới ăn tiếp. Bánh phở trắng đục, thịt tái nạm vừa ăn, miếng gầu dai dai… làm tăng hương vị và gây nên sự khác biệt giữa món ăn này với món ăn khác… Giống như phụ nữ phải có một hương thầm nào đó để mình nhớ đời, không lẫn lộn được.

Ông cụ cười bảo, ăn phở ngon là phải bưng cả tô húp nước. Không ngại người ngoài đánh giá là không văn minh, không lịch sự. Mình ăn cho mình chứ không phải cho họ. Khi ăn phở phải húp cả tô mới ngon.

Bao nhiêu năm ở Pháp, cưới vợ Pháp, vẫn nhớ phở không nguôi. Vợ ông cũng học nấu phở, cũng thích nước mắm, nhưng vẫn không thể nấu giống như ông lão người Hoa ấy. Có thể vì lúc nhỏ hiếm khi ăn phở nên thấy ngon. Giờ ăn phở để nhớ quê hương, làng xóm.

Bây giờ về Việt Nam không còn tìm được hương vị ngon của phở như ngày trước. Có lẽ vì ăn nhiều quá, vì phở các miền đã biến thể qua thời gian, không gian, vì khẩu vị của một người già không giống khẩu vị của trẻ con, hay vì đã trở về lại được với quê hương nên không còn thèm khát, ngong ngóng như trước. Nước phở vẫn ngọt ngào nhưng người thì đổi khác rồi.

Phan Nguyên Minh

SAIGON CỦA TÔI

Tôi sống tại Sài Gòn. Sanh ra tại đây và đang sống già cũng tại đây. Con gái hỏi: “Mẹ không cảm thấy gì khi khu vực Nguyễn Huệ, Đồng Khởi bị thay đổi lớn như hôm nay à!” Không, tôi người SG quen với tất cả sự thay đổi từ năm 1950 đến nay, mỗi thời kỳ chính quyền cai trị nào cũng muốn thay đổi. Thay đổi suốt đến nổi dân SG chính hiệu chán quá, không muốn than vãn, thương tiếc gì nữa. Họ nắm quyền trong tay, họ muốn làm gì thì làm, bên sau tất cả những thay đổi đó là cái gì? Ai cũng biết.
Trước kia, khi muốn mua sắm mọi người đều đổ xô vào chợ Bến Thành, sau đó thương xá Tax được dựng lên, đường Tự do chỉ có xe hơi và người đi bộ (báo chí thời đó chế giễu tự do có giới hạn), chính quyền thời đó dững dưng. Nhà hát Tây trở thành Quốc hội Hạ nghị viện (báo chí chế giễu các ông dân biểu Nhà hát lớn), chính quyền cũng dững dưng. Con đường Tự do là nơi tụ tập biểu tình phản đối chiến tranh, các chủ nhân nhà ven đường lần lượt thay đổi (báo chí chế giễu đường Tự do từ điếm già trở thành mệnh phụ ). Kể cả các tượng khỏa thân trước Nhà Hát Tây cũng được bao lại bằng xi măng để khỏi “công xúc tu sĩ”. Nếu viết lịch sử đường Tự do (nay là đường Đồng Khởi), thì những chủ nhân các ngôi nhà mặt tiền đường này thay đổi liên tục theo các chế độ (và tương lai cũng còn thay đổi nữa, tôi đồ chừng là thế).
Do những thay đổi này, tôi, người Sài Gòn không ngạc nhiên khi nhìn thấy khu vực trung tâm đô thị này thay đổi. Tôi chỉ nhớ về một quán sách ngoại văn Xuân Thu của một thời, mà tất cả các sách của nước ngoài xuất bản chỉ cần 1 tháng sau là có mặt tại VN. Có thể tôi nhớ Givral, Brodard, cửa hàng bánh ngọt của Pháp mà tôi sẽ được thưởng khi làm tốt một việc gì đó. Cái con đường Tự do ngày xưa tôi tung tăng, tôi xuống đường theo đám biểu tình thì ngày nay tôi lái xe chầm chậm ngắm nghía vào những kỳ lễ Tết trang trí hoa hòe và shopping lang thang trong những dãy cao ốc bán hàng lạnh ngắt.
Sài Gòn hôm nay, là của con gái tôi, của những thanh niên nhộn nhạo, vùn vụt lướt qua, sống không kịp thở, chưa kịp nghĩ xem không khí này thanh lành hay bụi bặm thì đã thay đổi rồi. Xây dựng. Xây dựng liên tục. Tốt hay xấu, chưa biết. Nhưng, hình như người Sài Gòn cũng dững dưng trước những thay đổi đó. Họ không bình luận gì vì họ biết rằng bên sau những thay đổi này có cái gì đó họ không cản ngăn được. Chấp nhận cho …vui.

NÊN HAY KHÔNG NÊN BỎ THI TỐT NGHIỆP PHỔ THÔNG TRUNG HỌC?.

I.NÊN HAY KHÔNG NÊN BỎ THI TỐT NGHIỆP PHỔ THÔNG TRUNG HỌC?.
Theo quan điểm riêng không nên bỏ thi tốt nghiệp phổ thông vì:
- Đây là bằng cấp xác định trình độ sau 12 năm học tập của học sinh. Một loại văn bằng chứng nhận người học có một kiến thức nhất định nào đó để vào đời, hoặc sắp bước qua một giai đoạn học tập khác hoặc có thể xin vào làm việc ở những nơi chỉ cần một số kiến thức phổ thông. Bằng cấp này cũng có thể được các cơ quan kiểm định đánh giá trình độ dân trí của một quốc gia.
- Trong quân đội, bằng tốt nghiệp phổ thông này dùng để phân cấp binh nhì, hạ sĩ, trung sĩ.
- Trong các công ty, cơ quan Nhà Nước dùng bằng cấp này để trả lương theo hệ số .
- Có thể dùng kết quả để so sánh uy tín các trường trung học phổ thông trong một tỉnh, thành phố.
- Có thể qua kết quả thi, học sinh sẽ lượng giá được khả năng của mình so với các bạn trong tỉnh, thành phố của mình.
- Có thể dùng bằng tốt nghiệp này để ghi danh, dự tuyển vào các đại học VN và thế giới.
Tuy nhiên, tại sao tại VN có rất nhiều người phản đối việc thi cử này,
(1) vì tổ chức thi tú tài không nghiêm minh nên xã hội không tin cậy. Không thể có việc thi đậu 99% được, như thế đừng tổ chức thi. Đây là vấn đề chính và là trách nhiệm của bộ.
(2) một kỳ thi tốt nghiệp mà mọi người dự thi đều biết chắc chắn sẽ đậu là một kỳ thi…dõm, do đó bằng cấp mất giá trị.
Để tránh tình trạng này, đề nghị vẫn giử kỳ thi tốt nghiệp nhưng cách ra đề, tổ chức thi, chương trình học, phải thay đổi:
- Vẫn giữ thi 6 môn . Điều này sẽ không gây áp lực tâm lý xấu cho giáo viên dạy các môn phụ, sẽ không gây sự khinh nhờn kiến thức các môn phụ trong tâm lý học sinh, lý do các môn dù là môn phụ vẫn cần thiết trong kiến thức chung của các học sinh.
- Chương trình học phải phân ban ngay từ lớp 10. Ban nào ra ban đó. Ban Toán Lý Hóa, Sinh Vật, Văn Sử Địa (không có loại ban tổng hợp). Học sinh có năng khiếu ban nào thì chọn ngay ban đó từ lớp 10. Chương trình các ban không giống nhau nhiều.
- Vẫn thi 6 môn, nhưng sẽ phân biệt theo hệ số từng ban. Thí dụ:
(1) Ban Toán Lý Hóa : Toán hệ số 4, Lý + Hóa hệ số 2, Sinh vật hệ số 1, Văn hệ số 1, Ngoại ngữ hệ số 2, Sử+Địa hệ số 1.
(2) Ban Sinh Vật: Sinh hệ số 4, Lý + Hóa hệ số 2, Toán hệ số 2, Văn hệ số 1, Ngoại ngữ hệ số 2, Sử+Địa hệ số 1.
(3) Ban Văn Sử Địa: Văn hệ số 3, Ngoại ngữ hệ số 3, Sử + Địa hệ số 2, Toán hệ số 1, Lý Hóa hệ số 1.
- Lý do phải tính hệ số để xác định khả năng của từng học sinh, để dễ hướng nghiệp vào đại học.
Vấn đề bằng tốt nghiệp Phổ thông Trung học có giá trị hay không là do các cấp lãnh đạo, các hội đồng thi ở các trường, các thầy cô giáo cho ra đề chứ không phải do các học sinh, đừng để các em học sáng, trưa, chiều, tối, trong 12 năm để được một mảnh bằng không có giá trị đối với xã hội VN, đừng nói đến có giá trị thế giới.
II. VỀ VIỆC TUYỂN SINH ĐẠI HỌC
Nên trả việc tuyển sinh đại học cho các trường Đại học Công cũng như Tư để bảo đảm quyền tự trị đại học. Một trường đại học phải đươc quyền tự trị, điều này mới bảo đảm chức năng và quyền hạn của một trường đại học đúng nghĩa.
Vấn đề các trường đại học Công cũng như Tư có những khuyết điểm làm mất uy tín giáo dục đại học, phần lớn là do Quy chế Giáo dục đại học của Bộ, Chính Phủ thực hiện chưa nghiêm minh. Các quy chế này chưa chuẩn hóa được nhân cách của các Hội đồng trường, Hội đồng quản trị trường, ban giám hiệu trường đại học. Phụ huynh và học sinh không có trách nhiệm về việc chuẩn hóa lực lượng nhân sự cao cấp này (chỉ có thể tẩy chay các trường đại học nhiều tai tiếng về chất lượng đào tạo).
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa bộ GDĐT ôm đồm hết để không tạo được một nền “tự trị đại học” của VN, mà đến chuyện tuyển sinh cũng phải tổ chức tuyển sinh dùm cho các trường đại học, để phải gây ra nhiều tổn hại về tài lực và vật lực trong một mùa thi đại học (ầm ỉ cả một xã hội) và cũng từ đó xác định bằng tốt nghiệp phổ thông Trung học của mình tổ chức là vô giá trị.
Hãy trả kỳ thi đại học cho các trường đại học. Hãy để các trường đại học tự xác định uy tín của họ trong xã hội. Phụ huynh học sinh đủ sáng suốt để chọn cho con em mình vào học trường đại học nào có uy tín và tẩy chay các trường đại học không xứng đáng. Trách nhiệm của Bộ GDĐT là làm TĂNG GIÁ TRỊ CHO VĂN BẰNG TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

ĐH TƯ THỤC VỀ ĐÂU? (*) Rơi vào lốc xoáy kinh doanh giáo dục

 Báo Ngưới Lao Động, Thứ Năm, 22:19  07/08/2014

Quy chế giáo dục ĐH tư thục hiện không có quy định rõ về mô hình giáo dục ĐH tư bất vụ lợi nên ĐH tư trở thành doanh nghiệp kinh doanh giáo dục

• ái niệm bất vụ lợi được dịch từ cụm từ “not for profit” mà trên thế giới thường dùng (có cách dịch là phi lợi nhuận). Theo đó, ĐH tư bất vụ lợi là không chạy theo lợi nhuận, không dùng tiền lời để chia cho những người góp vốn và tất cả tiền lời sẽ đầu tư vào việc phục vụ làm tăng chất lượng học tập. Phương châm bất vụ lợi có nghĩa định hướng cho việc sử dụng tiền lời như thế nào chứ không phải là làm không có lời, bắt mọi người phải hy sinh cho cơ sở giáo dục đó.

40% sinh viên sẽ học ở trường tư nào?

Từ lâu, tại một số quốc gia trên thế giới đã hình thành 2 hệ thống ĐH công và tư song song cùng phát triển. Tư ở đây có thể là một người, một nhóm người hay một tập thể có uy tín, có điều kiện vật chất và được tín nhiệm đứng lên mở trường và tự quản lý. Việc tự quản lý ĐH tư có thể thành công hay thất bại, một phần do khả năng quản lý nhưng phần chính là do chất lượng đào tạo thấp hay cao (suy cho cùng cũng do khả năng quản lý).

Trường ĐH Hùng Vương hiện vẫn chưa giải quyết xong tranh chấp và chưa được tuyển sinh trở lại Ảnh: TẤN THẠNH

Chất lượng đào tạo cao thì xã hội tin dùng, chất lượng thấp thì xã hội loại trừ hay nhà nước bắt đóng cửa và giải tán. Do đó, có những ĐH tư nổi tiếng như ĐH Harvard ở Mỹ đã đào tạo được nhiều nhà bác học và những nhân tài. Nhưng cũng ở Mỹ đã có những ĐH tư sụp đổ sau một thời gian ngắn hoạt động. Đầu thế kỷ XX ở Mỹ đã có gần 100 ĐH y khoa tư phải đóng cửa sau bản phúc trình của Flexner vì chất lượng đào tạo quá kém, kỷ luật không nghiêm và nhất là vì theo đuổi lợi nhuận.

Ngân sách nhà nước hiện nay không thể tiếp tục bao cấp cho giáo dục ĐH. Sự phát triển mạnh mẽ của giáo dục ĐH buộc phải dựa vào khu vực tư nhân nhiều hơn. Trong dự thảo chiến lược Phát triển giáo dục 2010-2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra dự kiến đến năm 2020, 40% tổng số sinh viên ĐH và CĐ sẽ học tại trường tư. Điều này cho thấy về mặt chủ trương, nhà nước đã khẳng định vai trò đóng góp quan trọng và ngày càng tăng của thành phần tư nhân trong giáo dục sau trung học. Tuy nhiên, thực trạng thương mại hóa các trường tư hiện nay đang đặt ra những mối lo ngại cho rất nhiều người, nhất là phụ huynh học sinh.

Tạo đà cho kinh doanh giáo dục

Trong những người đang sở hữu và điều hành các trường ĐH tư tại Việt Nam, có những người tâm huyết muốn xây dựng sự nghiệp giáo dục vì những mục tiêu tốt đẹp nhưng khung pháp lý hiện nay không cho phép họ huy động được nguồn lực để thực hiện mục tiêu ấy nếu không muốn mất trường hay đưa trường vào tay những người có tiền mà không có tâm cho giáo dục.

Những người kinh doanh giáo dục thì đang được hưởng lợi từ những ưu đãi: thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10%, thay vì 25% như những doanh nghiệp thuộc ngành nghề khác; được ưu đãi về vay vốn hay cấp đất. Việc hưởng lợi này là không công bằng vì nó không mang lại lợi ích cho người học hay cho xã hội mà là siêu lợi nhuận cho những người chủ sở hữu trường.

Trong Luật Giáo dục ĐH áp dụng ngày 1-1-2013, chương 1, điều 12, khoản 3 có ghi: Thực hiện xã hội hóa giáo dục ĐH; ưu tiên về đất đai, thuế, tín dụng, đào tạo cán bộ để khuyến khích các cơ sở giáo dục ĐH tư thục và cơ sở giáo dục ĐH có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động không vì lợi nhuận; ưu tiên cho phép thành lập cơ sở giáo dục ĐH tư thục có vốn đầu tư lớn, bảo đảm các điều kiện thành lập theo quy định của pháp luật; cấm lợi dụng hoạt động giáo dục ĐH vì mục đích vụ lợi.

Cũng tại chương 1, điều 4, khoản 7 khẳng định: “Cơ sở giáo dục ĐH tư thục và cơ sở giáo dục ĐH có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động không vì lợi nhuận là cơ sở giáo dục ĐH mà phần lợi nhuận tích lũy hằng năm là tài sản chung không chia, để tái đầu tư phát triển cơ sở giáo dục ĐH; các cổ đông hoặc các thành viên góp vốn không hưởng lợi tức hoặc hưởng lợi tức hằng năm không vượt quá lãi suất trái phiếu Chính phủ”.

Điều này chứng tỏ nhà nước đã xác định 2 mô hình ĐH tư là vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận.

Màu ĐH tư quá tối

Không thể cho rằng tại Việt Nam chưa có mô hình ĐH tư bất vụ lợi. Trường ĐH Hùng Vương TP HCM trong giai đoạn đầu, những người xin thành lập trường (1995-2004), những người đóng góp ban đầu đều không nhận một đồng lời nào, cho đến hôm nay, họ cũng chưa biết được tiền lời lỗ. Trên  website của các trường ĐH: Thăng Long, Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, Phan Châu Trinh, Hoa Sen, ngay từ khi thành lập đều khẳng định là những trường ĐH không vì lợi nhuận.

Những vụ tiêu cực tại Trường Hùng Vương TP HCM từ năm 2011 đến nay vẫn chưa giải quyết được sự tranh chấp của hiệu trưởng và người đầu tư mới. Trong đầu tháng 8 này, lại nổi lên việc Trường ĐH Hoa Sen đại hội truất phế hiệu trưởng và chủ tịch HĐQT do nhóm có tiền triệu tập. Điều này đã làm cho niềm tin của xã hội vào các trường ĐH tư đã quá ít mà ngày càng đi đến số âm. Màu của các ĐH tư trở nên xám xịt, nếu không muốn nói là đen ngòm!

Cũng tại vì quy chế giáo dục ĐH tư hiện tại không có quy định rõ về mô hình giáo dục ĐH tư bất vụ lợi nên ĐH tư trở thành doanh nghiệp kinh doanh giáo dục. Đó không phải lỗi ở các nhà giáo dục chân chính mà là do cơ chế. Điều này đã làm tan rã, xào xáo bao nhiêu trường ĐH tư, làm thất vọng bao nhiêu người có tâm muốn đóng góp bất vụ lợi vào giáo dục.

Rà soát lại quy chế về ĐH tư

Mô hình ĐH bất vụ lợi cần được thực hiện theo tiêu chí tài chính: Những nhà giáo chân chính, những người tình nguyện bảo trợ trường ban đầu (góp vốn bằng tiền mặt, bằng cơ sở vật chất, bằng chất xám trí tuệ,…) không nhận tiền lời; sau đó, nếu có người thiện tâm thì đóng góp tiền vào trường sẽ được chia lời theo lời của Ngân hàng Nhà nước nhưng không chi phối vào việc quản trị hay đào tạo - giáo dục của trường (vì những nhà giáo chân chính không đủ tiền để trường phát triển về vật chất).

Nhà nước nên rà soát lại các quy chế về giáo dục ĐH tư không còn thích nghi với hiện tại và nên sửa đổi. Cần tách bạch 2 quy chế vụ lợi và bất vụ lợi trong giáo dục ĐH tư và nhất là có quy chế riêng cho những cá nhân, tập thể đã đóng góp tài lực, vật lực vào các ĐH tư bất vụ lợi nhằm khuyến khích các hình thức đầu tư không vì lợi nhuận này.

ThS Nguyễn Hồng Cúc

BIẾN DÂN SỐ ĐÔNG THÀNH ƯU THẾ CẠNH TRANH

bài đăng trên báo Thanh Niên ngày 6/9

Việt Nam là quốc gia có dân số đông thứ 13 trên thế giới có thể phát triển bền vững cần phải có một chiến lược vĩ mô đúng đắn mà nguồn nhân lực tốt.
Nếu một lãnh đạo quốc gia có tầm nhìn thì dân số đông không phải là một gánh nặng cho xã hội mà phải biến điều này thành một ưu thế cạnh tranh. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi VN có một nền giáo dục tốt và tất nhiên, một thể chế tốt cho việc phát triển các cấp bực giáo dục.
Nhà Nước dù rất muốn cũng không đủ tiền để chi cho giáo dục miễn phí ở các cấp, mà khó có một quốc gia nào cưỡng nổi hiện tượng đại chúng hóa giáo dục. Tuy nhiên, Việt Nam lại đang phát triển theo một hướng hoàn toàn ngược lại. Trong khu vực Đông Nam Á, chỉ có Việt Nam và Myanma có tỷ lệ giáo dục ngoài công lập của bậc phổ thông trung học và đại học là thấp nhất, trong khi đó, tỷ lệ ngoài công lập của hệ nhà trẻ, mẫu giáo lại lớn nhất. Điều này cũng là việc gây bức xúc cho xã hội gần đây.
Ngân sách tài chính nên tập trung cho bậc phổ thông cơ sở để phổ cập miễn phí với chất lượng tốt, đồng thời phát triển các nhà trẻ mẫu giáo công có chất lượng để con cái các cán bộ nhân viên được chăm sóc tốt và họ được yên tâm làm việc, tích lũy nguồn thu nhập mà lo cho các con sau này. Không thể nào tiền nuôi một đứa trẻ 2 tuổi, gửi nhà trẻ tư trong một tháng lại gần bằng tiền nuôi một học sinh, sinh viên trong một năm. Nếu Nhà Nước đầu tư cho các nhà trẻ, mẫu giáo chu đáo sẽ quản lý được tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe của trẻ em Việt Nam, làm nền tảng cho thể lực thanh niên sau này.

Trẻ nhỏ lúc 2-3 tuổi, mới vừa rời khỏi cha mẹ lần đầu tiên, dễ lạ lẫm, rụt rè, nếu được một bảo mẫu chăm sóc tốt có khoa học và tâm lý sẽ phát triển tốt. Khi đến 6-10 tuổi trẻ cần có những nhà giáo dục càng phải hiểu tâm lý hơn khi hướng dẫn trẻ đọc sách, biết đặt câu hỏi tò mò thì khả năng sáng tạo trẻ sẽ có thể phát triển sau này. Những kiến thức lịch sử, địa lý , sinh vật, toán học, sẽ được dạy vào trung học cơ sở…Những nền tảng tự tin, biết ngạc nhiên trước sự lạ, biết lễ độ (lễ độ chứ không vâng lời phục tùng vô ý thức), sẽ được phát triển trong thời gian trưởng thành. Các nước Tây Âu khi tuyển dụng giáo viên cho các cấp học này rất kỷ (không như ở VN, học kém cũng được vào ngành sư phạm tiểu học và mẫu giáo). Khi người học kém làm thầy sẽ không ít thì nhiều sẽ hành xử với trẻ con đầy mặc cảm. Thế thì còn gì là giáo dục.
Với nguồn kinh phí về giáo dục hàng năm , Nhà Nước nên đầu tư vào ba cấp học nhà trẻ mẫu giáo, tiểu học và trung học cơ sở cực tốt như: xây cơ sở vật chất hiện đại, trả lương cho giáo viên đúng mức, quản lý trong sạch, thì chắc chắn các phụ huynh sẽ an tâm về nền giáo dục nước nhà.
VN vẫn còn là một nước đang phát triển nếu muốn đẩy số lượng dân số có trình độ sau trung học cơ sở, đề nghị có chính sách nâng đở các trường trung học phổ thông tư cũng như các trường trung cấp nghề của tư nhân, để khuyến khích cũng như kiểm định trung thực nâng chất lượng các trường này, giúp trình độ kiến thức nghề của thanh niên nâng cao.
Đề nghị tư nhân hóa cấp trung học phổ thông và đại học. Phát triển trường trung cấp nghề và cao đẳng cộng đồng công lập ở các tỉnh, thành phố, quận, huyện các vùng nông thôn. Cuối cùng quản lý chặt chẽ cấp bậc sau đại học (thời gian đầu có thể độc quyền) để đào tạo chuyên viên có tầm cở quốc tế.
NGUYỄN HỒNG CÚC

KHI NHỮNG NGƯỜI QUẢN LÝ GIÁO DỤC LỪA TRÊN GẠT DƯỚI

Đó là trường hợp của hầu hết các nhà quản lý giáo dục đại học tư thục hiện tại. Người người đều biết họ lừa trên (bằng hình thức xin cho), gạt dưới (bằng những chiêu bài tư vấn tuyển sinh hoa mỹ). Hãy nhìn những gương mặt núng ních thịt của họ. Hãy nhìn những con mắt đục ngầu láo liêng, thất thần của họ. Họ không định tâm, trí óc không trong sáng thể hiện rõ trên những gương mặt đó.
Đa số các Hiệu trưởng, Hội đồng quản trị không biết hay quên mất đại học là gì? Nếu họ biết hay họ nhớ khái niệm này thì chắc họ không có những hành động như thế. Lừa trên- gạt dưới.
Họ giẩy nẩy lên khi người nào đó bảo họ đang kinh doanh giáo dục. Giáo dục có được phép kinh doanh không nhỉ? Khi xã hội chê bai giá trị bằng cấp của họ, họ gào toán lên xã hội không hiểu biết, nhưng họ vẫn cứ làm: nâng điểm, ra lệnh cho các giảng viên không được đánh rớt một sinh viên nào (ngoại trừ việc nó không đóng học phí). Thẩm định chất lượng ư? Những chữ ký giả mà thật, chấm chéo với những số điểm tròn vo, đẹp đẻ,…những báo cáo với các con số giả đầy rẫy trong các phiếu điểm…Cho chúng nó ra trường cho xong,…bỏ mặc chất lượng kiến thức của sinh viên tốt nghiệp bị hụt hẩng, bị đào thải bởi xã hội cần người thực tài. Họ gạt sinh viên để có nhiều người đăng ký học, họ gạt sinh viên bằng mớ kiến thức đã rỗng tuếch rồi lại còn giả dối nữa. Họ đã làm hại một thế hệ và bây giờ ngồi đây họ vênh váo tôi làm giáo dục bất vụ lợi, hay có chút liêm sỉ hơn, tôi chia lời trên những đồng tiền của cha mẹ sinh viên và bán cho họ một loại sản phẩm không xài được.
Họ hãnh diện vì lách luật giỏi. Nhờ đâu? Nhờ những con số giả, nhờ những phong bì lót tay cho cấp trên, nhờ những mối quen biết của những đường dây ma quỷ. Họ sa thải những người chân chính chung quanh. Họ trọng dụng những tay ma mãnh, nịnh bợ, sáng tạo trong sự lách luật cần thiết để mang lợi nhuận cho họ. Chất lượng sản phẩm của họ không được công nhận. Mặc kệ. Tôi cần vụ lợi trước đã. Chất lượng đó là lỗi tại sinh viên không chịu khó học trong thời gian ngồi trên ghế nhà trường của họ. Họ phải cho ra trường chứ, nếu không sinh viên sẽ bàn nhau trường này khó, trường kia dể, không học vẫn đậu ra trường như mọi người.
Trường học không còn là một thánh đường, là nơi tìm kiếm chân lý. Trường học hiện tại trở thành nơi kinh doanh bát nháo như những môi trường kinh doanh khác. Gạt ai được lúc nào hay lúc đó. Lừa người nào được thời gian nào hay thời gian đó. Ai chết mặc ai, tiền thầy bỏ túi. Môi trường giáo dục như thế thì làm sao dân tộc nước đó phát triển được.

TRƯỜNG THPT TƯ THỤC KHÓ TRĂM BỀ

bài đăng trên báo Người Lao Động

Thứ Bảy, 21:09  20/09/2014

Nhiều trường THPT ngoài công lập tại TP HCM đang thoi thóp do không tuyển sinh được. Đã đến lúc phải sắp xếp lại hệ thống trường ngoài công lập và có những chính sách hỗ trợ để loại hình trường này phát triển

TP HCM hiện có 120 trường THPT công lập và khoảng 90 trường THPT ngoài công lập. Số học sinh (HS) không đậu lớp 10 khoảng 10.000, giả sử các em này đều tiếp tục học thì sĩ số phân bố vào các trường ngoài công lập rất ít.

Học phí cao, chất lượng chưa cao

Thời gian qua, các trường ngoài công lập đã thực hiện tốt chủ trương xã hội hóa giáo dục, huy động được nhiều nguồn lực của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước. Tại TP HCM, nhiều trường đã xây dựng phòng ốc khang trang với ký túc xá, sân chơi, khu nội trú tốt.

Trường trung cấp nghề là một trong những lựa chọn của học sinh khiến trường THPT ngoài công lập càng khó tuyển sinh Ảnh: TẤN THẠNH

Thừa hưởng quy chế tự chủ trong giáo dục, các trường THPT ngoài công lập đã được chủ động tài chính, thực hiện nhiều mô hình giáo dục tiên tiến, chú trọng phát triển kỹ năng mềm trong giáo dục và nhất là luôn chăm sóc kỹ HS. Vì thế, nhiều trường THPT ngoài công lập đã tạo được uy tín, niềm tin.

Thế nhưng, bên cạnh những trường THPT ngoài công lập đã khẳng định được thương hiệu, tuyển sinh ổn định hằng năm thì trong tương lai, ngoài số đã bị đóng cửa, vẫn còn nhiều trường - nhất là các trường mới thành lập - đối mặt với nguy cơ giải thể vì không tuyển được HS. Vừa qua, hội nghị tổng kết năm học bậc phổ thông do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) TP HCM tổ chức đã đưa ra con số: 20 trường ngoài công lập hiện chưa có tới 100 HS bậc THPT. Trong đó, một số trường không tuyển được HS nào.

Một hiệu trưởng trường THPT tư thục than thở: “Những năm trước, chúng tôi còn tuyển được 4-5 lớp, mỗi lớp 35 HS.  Năm 2014, trường chỉ tuyển được 2 lớp. Chúng tôi - một số thầy cô hưu trí ở các trường công - cùng nhau mở trường tư thục để giúp HS nghèo, học không giỏi… Nhiều người coi đây như là mái ấm tình thương, làm phúc lợi vì học phí của HS  chỉ đủ chi lại cho các em mà thôi”.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng tạm bợ này là do tình hình kinh tế suy giảm đã tác động mạnh đến ngân sách của nhiều gia đình (phần đông HS của các trường THPT ngoài công lập là con gia đình nghèo hoặc gia đình bỏ nông thôn đến thành phố sinh sống). Nhiều phụ huynh có điều kiện kinh tế khá trở lên ở TP HCM cũng cân nhắc khi chọn trường tư thục cho con em học vì học phí cao gấp nhiều lần trường công, trong khi chất lượng giảng dạy một số nơi chưa cao.

Cạnh tranh khốc liệt

Với quy định hiện nay thì HS học hết lớp 9 có thể học trung cấp nghề. TP HCM hiện có 20 trường trung cấp nghề và 32 trường trung cấp chuyên nghiệp. Các trường CĐ cũng có hệ trung cấp tuyển và chỉ tuyển HS trình độ lớp 9. Thay vì học THPT 3 năm cộng thêm 2 năm học trung cấp nghề (tổng cộng 5 năm) mới lấy được bằng, HS mới tốt nghiệp THCS chỉ cần học 2 năm rưỡi đến  3 năm để hoàn tất chương trình trung cấp nghề. HS được đào tạo song song hệ hoàn chỉnh văn hóa THPT (theo hướng giảm tải) và hệ chuyên ngành.

Như vậy, sau 2 năm rưỡi đến 3 năm, HS sẽ nhận 2 văn bằng (văn bằng tốt nghiệp trung cấp nghề chính quy và giấy chứng nhận hoàn chỉnh văn hóa bậc THPT). Các em được quyền dùng bằng trung cấp nghề chính quy để đăng ký dự thi ĐH chính quy (thay cho bằng THPT) theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT (như thế, HS sẽ không bị áp lực kỳ thi THPT).

Ngoài ra, các HS này còn được hưởng chính sách học phí của nhà nước khi theo học trung cấp nghề; hưởng chính sách vay vốn với lãi suất 0,5%/năm - sau khi tốt nghiệp 1 năm, HS sẽ có 4 năm trả tiền vay ngân hàng.

Sự cạnh tranh tại các trường THPT ngoài công lập càng khốc liệt hơn khi HS có thể lựa chọn hệ bổ túc văn hóa. TP HCM có 48 trường được phép tuyển bổ túc văn hóa với nhiều ưu tiên. Về chương trình học, các em chỉ học 7 môn bắt buộc là toán, lý, hóa, văn, sinh, sử và địa. Về học phí, mỗi tháng HS chỉ đóng 120.000 đồng, không phải nộp bất kỳ khoản tiền nào khác. Đặc biệt, HS trong độ tuổi phổ cập giáo dục (15-21 tuổi) được miễn 100% học phí và có chế độ miễn, giảm học phí cho HS thuộc diện theo quy định của UBND tỉnh, thành phố.

Với hệ này, sau khi học xong chương trình lớp 12, HS sẽ được tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT cùng một ngày như tại các trường THPT, được hưởng tất cả quyền lợi như HS tốt nghiệp THPT khác, được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự trong thời gian đi học (theo Nghị định 38/2007 của Chính phủ). Ngoài ra, HS hệ này còn được ưu tiên khuyến khích trong kỳ thi tốt nghiệp: Mỗi em được ưu tiên cộng tối đa 4 điểm vào tổng điểm thi nếu có chứng chỉ tin học A,  Anh văn A, chứng chỉ nghề phổ thông loại giỏi…

Với những thuận lợi đó thì HS, nhất là các em thuộc gia đình nghèo, sẵn sàng chọn lựa học chương trình giáo dục thường xuyên, bổ túc văn hóa thay vì tốn tiền vào một trường THPT ngoài công lập.

Đã đến lúc TP HCM phải sắp xếp lại hệ thống trường THTP ngoài công lập. Nhà nước cần có chính sách ưu đãi, hỗ trợ về thuế, vốn vay kích cầu và mặt bằng để các trường ngoài công lập được tiếp sức, phát triển lành mạnh, góp phần nâng cao sản phẩm đào tạo theo yêu cầu đổi mới giáo dục.

Bản thân các trường ngoài công lập cũng phải tự đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo; có thể cùng nhau nghiên cứu sự cạnh tranh thị trường giữa các trường trung cấp nghề, bổ túc văn hóa (có những thế mạnh để thu hút số HS tốt nghiệp THCS) như hợp nhất hoặc chuyển đổi các cấp bậc giáo dục khác. Không thể có lối ra cho thực trạng các trường THPT ngoài công lập nếu không có sự giúp đỡ của nhà nước và sự nỗ lực đổi mới chất lượng của các trường này. 

Nhiều trường thoi thóp

Theo thống kê của Sở GD-ĐT TP HCM, năm học 2013-2014, Trường THPT Dân lập Văn Lang chỉ có 88 HS, Trường Trung học Việt Mỹ Anh: 24 HS, Trường THPT Phan Huy Ích: 16 HS, Trường THPT Đại Việt: 46 HS, Trường THPT Hàm Nghi: 79 HS, Trường THPT Đông Dương: 92 HS... Thậm chí, Trường THPT Trần Quốc Tuấn (quận 11) không có HS nào!

Thống kê cũng ghi nhận nhiều trường THPT ngoài công lập phải ngừng hoạt động như Trường Tư thục Hiền Vương, Trường THPT Hoàng Diệu. Bên cạnh đó, một số trường đã bị rút giấy phép như Trường Dân lập Phương Nam (quận Thủ Đức), Trường THPT Khai Trí (quận 5).

Thạc sĩ Nguyễn Hồng Cúc